«سئو را از کجا شروع کنیم؟» یکی از پرتکرارترین سؤالاتی است که صاحبان کسب‌وکار وقتی سایتشان چند ماه است باز شده ولی هنوز در گوگل دیده نمی‌شود، می‌پرسند. جواب معمولی که می‌شنوند معمولاً یک فهرست بلند از کارهاست: کلمه کلیدی، بک‌لینک، سرعت سایت، محتوا، تجربه کاربری. مشکل این‌جاست که هیچ‌کدام از این فهرست‌ها ترتیب درست کار را نشان نمی‌دهند، و شروع کردن از جای اشتباه، وقت و بودجه‌ای را هدر میدهد که می‌شد صرف چیزی کرد که واقعاً روی رتبه اثر دارد.
در این مقاله به‌جای تکرار یک فهرست عمومی، ترتیب واقعی و منطقی شروع سئو را توضیح می‌دهیم؛ این‌که چرا بعضی کارها باید قبل از بقیه انجام شوند، و کجای این مسیر بیشتر سایتها اشتباه می‌کنند.
چرا اکثر کسب‌وکارها در شروع سئو گیج می‌شوند
دلیل اصلی سردرگمی، حجم زیاد اطلاعات پراکنده است. یک مقاله می‌گوید اول محتوا بنویسید، مقاله‌ی بعدی می‌گوید اول لینک بسازید، سومی از تحقیق کلمه کلیدی شروع می‌کند. همه‌ی این‌ها بخشی از سئو هستند، اما اگر بدون ترتیب درست انجام شوند، نتیجه معکوس میدهد؛ مثلاً وقتی محتوای زیادی تولید میشود برای سایتی که هنوز مشکل فنی جدی در ایندکس شدن دارد، آن محتوا اصلاً دیده نمی‌شود.
سئو یک زنجیره است، نه یک فهرست کارهای مستقل. هر حلقه از این زنجیره روی حلقه‌ی بعدی اثر می‌گذارد. به همین دلیل بهترین نقطه‌ی شروع، جایی است که پایه‌ی همه‌ی کارهای بعدی روی آن ساخته میشود.
قبل از هر کاری: سایت را قابل اندازه‌گیری کنید
پیش از این‌که حتی یک کلمه کلیدی جست‌وجو کنید، باید بدانید سایتتان الان دقیقاً در چه وضعیتی است. این یعنی اتصال سایت به Google Search Console و ابزار تحلیل ترافیک. بدون این دو ابزار، هیچ راهی برای فهمیدن این‌که گوگل چه صفحاتی از سایت را ایندکس کرده، کاربران با چه عبارتی وارد سایت می‌شوند و کدام صفحات مشکل فنی دارند، وجود ندارد.
این مرحله معمولاً یک روز کامل هم طول نمی‌کشد، اما بیشتر کسانی که سئو را شروع می‌کنند از آن رد می‌شوند و مستقیم می‌روند سراغ نوشتن محتوا. نتیجه این میشود که چند ماه بعد، هیچ داده‌ای برای مقایسه‌ی وضعیت قبل و بعد وجود ندارد و معلوم نیست کدام کار واقعاً جواب داده است.
ترتیب واقعی مراحل سئو، از اول تا آخر
۱. سئوی فنی پایه را چک کنید
اگر گوگل نتواند صفحات سایت را بخزد یا ایندکس کند، هیچ‌کدام از کارهای بعدی اهمیتی ندارد. در این مرحله باید مطمئن شوید سایت روی HTTPS است، فایل robots.txt به‌اشتباه صفحات مهم را مسدود نکرده، نقشه سایت (sitemap) وجود دارد و به گوگل معرفی شده، و سایت روی موبایل درست نمایش داده میشود. این‌ها همان چیزهایی هستند که گوگل در مستندات رسمی خودش به‌عنوان حداقل نیاز فنی برای نمایش در نتایج جست‌وجو معرفی کرده است.
ساده‌ترین راه برای پیدا کردن این مشکلات، بخش «Pages» یا «صفحات» در Google Search Console است. این بخش دقیقاً نشان میدهد چند صفحه ایندکس شده‌اند، چند صفحه با خطا مواجه شده‌اند و دلیل هر خطا چیست. خیلی وقت‌ها یک تغییر کوچک، مثل اصلاح یک ریدایرکت اشتباه یا رفع خطای سرور روی چند صفحه، تاثیر بیشتری روی دیده‌شدن سایت دارد تا هفته‌ها تولید محتوای تازه. از آن‌جا که گوگل عمدتاً نسخه‌ی موبایل سایت را برای ایندکس و رتبه‌بندی در نظر می‌گیرد، تست نمایش سایت روی موبایل هم باید در همین مرحله انجام شود، نه بعد از انتشار محتوا.
۲. تحقیق کلمات کلیدی را متناسب با کسب‌وکار واقعی انجام دهید
تحقیق کلمه کلیدی یعنی فهمیدن این‌که مشتری‌های بالقوه‌تان دقیقاً با چه عبارتی دنبال محصول یا خدمت شما می‌گردند؛ نه هر کلمه‌ای که حجم جست‌وجوی بالا دارد. برای یک کسب‌وکار محلی، عبارتی مثل «قیمت» یا «خرید» معمولاً مهم‌تر از عبارت‌های عمومی و پرجست‌وجوست، چون نشان‌دهنده‌ی قصد خرید است. در این مرحله بهتر است کلمات کلیدی را بر اساس نوع نیاز کاربر (اطلاعاتی، مقایسه‌ای، یا آماده خرید) دسته‌بندی کنید تا بدانید هر کدام باید به چه نوع صفحه‌ای هدایت شوند.
۳. ساختار سایت و معماری اطلاعات را بچینید
وقتی می‌دانید کاربران دنبال چه عبارت‌هایی هستند، باید مشخص کنید هر گروه از این عبارت‌ها به کدام بخش سایت تعلق دارد. یک ساختار خوب معمولاً شبیه یک درخت است: صفحه اصلی در بالا، چند دسته‌بندی اصلی زیر آن، و صفحات جزئی‌تر زیر هر دسته. هر چه یک صفحه از صفحه اصلی دورتر باشد و لینک داخلی کمتری به آن اشاره کند، گوگل معمولاً اهمیت کمتری برایش قائل میشود. این یعنی صفحات مهم‌ترِ کسب‌وکار باید در لایه‌های بالاتر این ساختار قرار بگیرند، نه گم شوند در میان ده‌ها صفحه‌ی هم‌سطح.
لینکسازی داخلی هم دقیقاً همین‌جا معنا پیدا می‌کند. وقتی از یک مقاله به صفحه‌ی خدمات یا محصول مرتبط لینک می‌دهید، هم به کاربر مسیر بعدی را نشان می‌دهید و هم به گوگل کمک می‌کنید ارتباط موضوعی بین صفحات را بفهمد. سایت‌هایی که صفحات‌شان جزیره‌های جدا از هم هستند و به یکدیگر لینک نمی‌دهند، معمولاً برای گوگل هم سخت‌تر قابل فهم‌اند.
۴. صفحات موجود را برای کلمات کلیدی بهینه کنید
قبل از نوشتن محتوای جدید، ارزش دارد نگاهی به صفحاتی بیندازید که از قبل روی سایت هستند. خیلی وقت‌ها یک صفحه با کمی اصلاح در عنوان، توضیحات متا و تیترهای داخلی، رتبه بهتری می‌گیرد؛ بدون این‌که نیاز به تولید محتوای تازه باشد. عنوان صفحه و تیتر اصلی باید کلمه کلیدی هدف را به‌صورت طبیعی داشته باشند، اما تکرار بیش از حد آن (کیوردستافینگ) نه‌تنها کمکی نمی‌کند، بلکه می‌تواند به ضرر رتبه هم تمام شود.
۵. محتوای جدید را بر اساس نیاز واقعی کاربر تولید کنید
بعد از این‌که ساختار سایت و صفحات موجود مرتب شدند، نوبت پر کردن خلأهاست؛ یعنی موضوعاتی که کاربران هدف دنبالشان هستند ولی سایت هنوز صفحه‌ای برایشان ندارد. محتوای خوب لزوماً طولانی‌ترین محتوا نیست، محتوایی است که دقیقاً به سؤال کاربر جواب میدهد و او را مجبور نمی‌کند برای پیدا کردن جواب به سایت دیگری برود.
۶. سئوی خارج از سایت را بعد از این مراحل شروع کنید
لینکسازی و فعالیت‌های خارج از سایت زمانی معنا پیدا می‌کنند که سایت چیزی برای نشان دادن داشته باشد. ساختن لینک به صفحه‌ای که هنوز از نظر فنی مشکل دارد یا محتوای ضعیفی دارد، معمولاً هدر دادن منابع است. به همین دلیل این مرحله معمولاً باید آخرین قدم در شروع سئو باشد، نه اولین قدم؛ هرچند در ادامه‌ی مسیر و به‌صورت مستمر باید دنبال شود.
اشتباهاتی که مسیر شروع سئو را طولانی‌تر می‌کنند
خیلی از این اشتباهات به‌تنهایی فاجعه‌بار نیستند، اما وقتی چند مورد از آن‌ها همزمان اتفاق بیفتند، نتیجه معمولاً چند ماه انتظار بدون هیچ تغییر محسوسی در ترافیک است.
- شروع از لینکسازی، قبل از رفع مشکلات فنی و آماده بودن محتوای صفحات.
- انتخاب کلمات کلیدی فقط بر اساس حجم جست‌وجو، بدون توجه به قصد واقعی کاربر.
- نادیده گرفتن نسخه موبایل سایت، در حالی که بخش زیادی از جست‌وجوها از موبایل انجام میشود.
- تولید محتوای زیاد و پراکنده بدون ساختار مشخص، که باعث رقابت داخلی صفحات سایت با یکدیگر میشود.
- عدم اتصال ابزارهای اندازه‌گیری از روز اول، که باعث میشود اثر واقعی هر اقدام قابل بررسی نباشد.
یک فروشگاه اینترنتی چند ماه روی تولید محتوا و لینکسازی وقت گذاشت، بدون این‌که بداند نیمی از صفحات محصولش به‌خاطر یک خطای فنی ساده در فایل robots.txt اصلاً در گوگل ایندکس نمی‌شدند. اولین کاری که رشد ترافیک را شروع کرد، رفع همان یک خط اشتباه در تنظیمات فنی بود.
سئو یک پروژه یک‌باره نیست
حتی بعد از طی کردن این مراحل، سئو کاری نیست که یک بار انجام شود و تمام شود. الگوریتم‌های گوگل تغییر می‌کنند، رقبا محتوای جدید منتشر می‌کنند و رفتار کاربران هم عوض میشود. نکته‌ی مهم این است که با همین ترتیب پایه‌ای که در بالا گفته شد شروع کنید تا بعداً هر تلاش اضافه‌ای که می‌کنید، روی یک زیرساخت درست ساخته شود، نه روی چیزی که از پایه مشکل داشته.
سوالات متداول درباره‌ی شروع سئو
چند وقت طول میکشد تا نتیجهی سئو دیده شود؟
برای اکثر سایتها، اولین نشانههای بهبود بعد از چند ماه از رفع مشکلات فنی و انتشار محتوای بهینهشده دیده میشود. رسیدن به نتایج پایدار و قابل‌اتکا معمولاً زمان بیشتری، در حد چند ماه تا حدود یک سال، میبرد و به میزان رقابت در آن حوزه هم بستگی دارد.
آیا برای شروع سئو حتماً باید محتوای جدید بنویسیم؟
نه لزوماً. خیلی وقت‌ها بهینهسازی صفحات موجود، قبل از تولید محتوای جدید، نتیجهی سریعتری میدهد. تولید محتوای جدید معمولاً مرحله‌ی بعدی است، بعد از این‌که پایه فنی و ساختار سایت درست شده باشد.
آیا لینکسازی از همان ابتدا لازم است؟
نه. لینکسازی زمانی مؤثر است که سایت از نظر فنی سالم باشد و محتوای صفحات مقصد ارزش لینک گرفتن را داشته باشد. شروع لینکسازی قبل از این مراحل معمولاً بازده کمی دارد.
آیا سئو برای کسب‌وکارهای کوچک هم به همین ترتیب انجام میشود؟
بله، ترتیب کلی یکسان است. تفاوت اصلی در حجم کار و شدت رقابت است؛ یک کسب‌وکار محلی معمولاً می‌تواند سریع‌تر از یک برند بزرگ و پررقیب نتیجه بگیرد.
منابع و مطالعه بیشتر
- Google Search Central, «Google Search Essentials»
- Google Search Central, «SEO Starter Guide: The Basics»
- Google Search Central, «In-Depth Guide to How Google Search Works»
